niedziela, 25 grudzień 2016 22:21

Tydzień 19-23 grudnia w gospodarce Ukrainy

Państwowy "Privatbank", budżet-2017, waluta bez podatków i wzrost produkcji.

Głównym wydarzeniem ubiegłego tygodnia w ukraińskiej gospodarce stało się to, o czym mówiono przez cały grudzień, ale do końca nie wierzono, że to się stanie – największy ukraiński bank i jedyny pozarządowymi bank z trzech systemowych banków Ukrainy "Privatbank" w nocy z 18 na 19 grudnia przeszedł na własność państwa. Oficjalny komunikat o nacjonalizacji pojawił się o 23.30 w niedzielę, 18 grudnia – po tym, jak decyzja została poparta przez Gabinet Ministrów i Radę Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy.

Jak już wspominaliśmy w poprzednim wydaniu, znaczenie "Privatbanku" dla ukraińskiej gospodarki trudno nie doceniać. Po pierwsze, bank zajmuje największą część rynku bankowego Ukrainy według stanu na 1 czerwca, a jego udział w aktywach był największy ze wszystkich banków i wynosił 21,35%. Po drugie, według stanu na koniec czerwca, wolumen depozytów w banku był największym w systemie i wynosił 148,4 mld hrywien. Po trzecie, dzięki nad wyraz rozwiniętemu biznesowi elektronicznemu i unikalnym rozwiązaniom płatniczym, bank stał się standardem dla szybkich i bezpiecznych płatności elektronicznych między ukraińskimi obywatelami i przedsiębiorstwami małego i średniego biznesu, obsługując większość takich transakcji na rynku, a także jest właścicielem znacznej części ukraińskiej infrastruktury realizacji kart płatniczych. Stosownie do tego, wszelkie problemy z tym bankiem mogą mieć fatalne skutki dla całej gospodarki.

We wspólnym oświadczeniu Ministerstwa Finansów i Narodowego Banku Ukrainy opublikowanym w noc na 19 grudnia stwierdzono, że przyczyną takiego kroku jest potrzeba podjęcia państwowej odpowiedzialność za sytuację w banku przez problemy, które nagromadziły się przez lata. "Państwo było zmuszone wziąć na siebie odpowiedzialność za dalsze losy Privatbanku i jego klientów aby nie dopuścić do pogłębienia problemów. Niestety, problemy w banku gromadziły się już od wielu lat i nasiliły się w ostatnim czasie. Główną ich przyczyną była niezrównoważona polityka kredytowa banku, co doprowadziło do utraty przez bank kapitału", - podkreślono w oświadczeniu. W dokumencie wskazano, że Narodowy Bank dwa lata prowadził pracę z akcjonariuszami w celu podwyższenia kapitału banku, ale plan nie został wykonany, choć ogólne zapotrzebowanie "Privatbanku" w kapitale własnym według stanu na dzień 19 grudnia wyniosło 148 mld hrywien.

Biorąc pod uwagę wszystkie te problemy, nie było czasu aby dalej czekać. Narodowy Bank 18 grudnia uznał "Privatbank" za niewypłacalny i wprowadził do niego zarząd komisaryczny, a akcjonariusze banku Ihor Kołomojski i Hennadij Boholubow zwrócili się do rządu z pismem o dobrowolnym przekazaniu banku na własność państwa i zobowiązaniu w restrukturyzacji kredytów powiązanych osób do 1 lipca 2017 roku. Przypomnijmy, że problemowi "Privatbanku" poświęcił dużą uwagę główny wierzyciel Ukrainy – Międzynarodowy Fundusz Walutowy, który dedykował problemom największego niepaństwowego systemowego banku cały rozdział w memorandum o współpracy z Ukrainą.

Sam proces przejścia "Privatbanku" na własność publiczną odbył się w ciągu 72 godzin ściśle i zgodnie z harmonogramem, odpowiednio do procedury ustalonej w ustawie „O systemie gwarantowania depozytów obywateli”. Od 19 grudnia w banku rozpoczęła pracę tymczasowa administracja Funduszu Gwarancji Depozytów Osób Fizycznych, która wzięła na siebie funkcje zarządzania bankiem, Fundusz podjął decyzję o podwyższeniu kapitału zakładowego, a już 22 grudnia Fundusz Gwarantowania Depozytów i Ministerstwo Finansów podpisały umowę o sprzedaży 100% udziałów "Privatbanku" Ministerstwu Finansów za 1 hrywnę. Należy zaznaczyć, że podczas pracy tymczasowej administracji bank nie wstrzymał pracy i obsługi osób fizycznych – wszystkie płatności, wypłaty depozytów i obsługa kart płatniczych obywateli odbywały się bez problemów i opóźnień, chociaż bankomaty nie zawsze pracowały przez to, że po prostu nie nadążono na czas, aby zabezpieczyć je w wystarczającą ilości gotówki. Klienci-osoby prawne, zamiast tego musiały trochę poczekać – ich środki i płatności de facto stały się dostępne dopiero po wyjściu tymczasowej administracji.

Nowym przewodniczącym zarządu "Privatbanku" Ministerstwo Finansów naznaczyło byłego ministra finansów Ukrainy Ołeksnadra Szłapaka. Rada nadzorcza banku powołana została z urzędników państwowych i przedstawicieli międzynarodowych organizacji finansowych: w jej skład weszli dyrektor Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w Europie Wschodniej Francis Malizh, pierwszy zastępca ministra finansów Oksana Markarowa, członek rady dyrektorów EBOR od Ukrainy Artem Szewaliow, partner zarządzający firmy inwestycyjnej Apollo Management Andrea Manetta, finansista, autor reformy sektora finansowego w Irlandii Steven A. Ceelig, pełnomocnik ds. perspektywnych projektów "Naftohazu" Serhij Aleksiejenko, finansista i autor programu reformowania systemu bankowego Turcji Engin Akçakoca. Nie obyło się bez "wymiany uprzejmości" - byli akcjonariusze banku oskarżyli szefa narodowego banku Wałeriję Hontarewą w zbędnej zmianie zasad rachunkowości zastawów majątkowych, dzięki którym, ich zdaniem, i powstała "dziura" w kapitale własnym "Privatbanku", a sama Hontarewa stwierdziła, że tylko przed wprowadzeniem tymczasowej administracji zostało wyprowadzone z banku 2,6 mld hrywien przez jego właścicieli. Również odkryciem dla nowego właściciela banku było to, że jądro systemu bankowości elektronicznej "Privat24", który jest uważany za najbardziej zaawansowaną technologicznie bankowość internetową Ukrainy i obsługuje wszystkie płatności osób fizycznych oraz przedsiębiorstw, nie należy do … "Privatbanku" – wszystkie operacje odbywają się na platformie chmury Corezoid, która należy do amerykańskiej firmy, zarejestrowanej w "offshore" Delaware przez byłego zastępcę prezesa zarządu "Privatbanku" i eks-kierownika e-biznesu banku Ołeksandra Witjazia.

Jak by nie było, ale najważniejsze, że wszystko działa. I nie tak po prostu, a z państwowymi gwarancjami – na mocy specjalnej ustawy, która została dodatkowo uchwalona przez parlament w zeszłym tygodniu, w której wszystkie depozyty w "Privatbanku" objęto państwowymi gwarancjami bez limitu kwoty, które miał do tej pory tylko "Oszczadbank". Proces nacjonalizacji "Privatbanku", otrzymał pozytywną ocenę zarówno krajów "siódemki", które w specjalnym oświadczeniu z zadowoleniem przyjęły wysiłki władz ukraińskich i przyznały za największą konieczność taki krok, jak również i Międzynarodowego Funduszu Walutowego. To dało możliwość prezesowi Narodowego Banku Wałeriji Hontarewej obwieścić w mediach o tym, że Ukraina znacznie zwiększyła swoje szanse na uzyskanie kolejnej transzy kredytu rozszerzonego finansowania z Międzynarodowego Funduszu Walutowego już w styczniu 2017 roku. Popiera ją minister skarbu Ołeksandr Danyluk – który uważa, że posiedzenie rady dyrektorów MFW, które zadecyduje o przyszłości kolejnej transzy, odbędzie się pod koniec stycznia i będzie pozytywne, ponieważ ostatnimi warunkami dla tego była nacjonalizacja "Privatbanku" i przyjęcie budżetu państwa na rok 2017.

Przyjęcie budżetu na rok 2017, które odbyło się w Radzie Najwyższej tradycyjnie już w nocy – o 4:30 21 grudnia, stało się drugim co do ważności wydarzeniem życia gospodarczego Ukrainy. Dokument przewiduje w części przychodów 721,398 mld hrywien, wydatków – na 790,393 mld hrywien, ostateczny deficyt – 77,54 mld hrywien. Budżet państwa przewiduje podniesienie płacy minimalnej do 3200 hrywien miesięcznie, ale zachowuje minimum egzystencji na poziomie 1544 hrywien na miesiąc. Priorytetami nowego budżetu jest zwiększenie obronności i standardów socjalnych, rozwój edukacji, ochrona zdrowia, ukierunkowane wsparcie rolnictwa i rozwój infrastruktury drogowej.

Dla realizacji budżetu parlament przyjął ustawę, zgodnie z którą podatek akcyzowy na alkohol i napoje alkoholowe zostaje zwiększony o 20%, wina – 12%, na wyroby tytoniowe – o 40%. Ustawa zmniejsza również z 45% do 29% wartość koncesji na wydobycie ropy naftowej. Ponadto, parlament przyjął ustawę o zniesieniu 2% składki na Fundusz Emerytalny z zakupu obcej waluty, która według wstępnych szacunków, wyprowadzi z "cienia" około 1 miliard dolarów przez wyrównanie kursu sprzedaży waluty w instytucjach finansowych i na "czarnym" rynku oraz pozytywnie wpłynie na stabilność hrywny. Rada Najwyższa zmieniła budżet na 2016 rok, w którym przewidziała skierowanie dodatkowych 2,451 mld hrywien na korzystanie z ulg i dotacji mieszkaniowych społeczeństwa, ponieważ środków na adresowe pokrycie różnicy między wysokimi taryfami komunalnymi i dochodami ludności już chronicznie brakuje.

Na zakończenie tego ostatniego w 2016 roku gospodarczego podsumowania należy zauważyć dwie pozytywne wiadomości. Pierwsza – według danych Państwowej Służby Statystyki, w listopadzie 2016 r. produkcja przemysłowa na Ukrainie wzrosła o 3,7% w porównaniu z poprzednim miesiącem, a za 11 miesięcy bieżącego roku wzrost produkcji wyniósł 2,1%. Drugą pozytywną wiadomością jest start szybkiego połączenia kolejowego pociągiem "Intercity+" z Kijowa do polskiego Przemyśla, którego pierwszy komercyjny przejazd odbył się 23 grudnia. Nowe połączenie pozwala dojechać do stolicy w ciągu 7 godzin, ma bardzo konkurencyjną cenę i wszystkie szanse, aby wzmóc kontakty między Polską i Ukrainą i znacznie uprościć podróż z Ukrainy do Europy dzięki unikaniu kolejek na granicy.

Wasyl Sydorowicz

 

W związku z obchodami Bożego Narodzenia i Nowego Roku na Ukrainie kolejny przegląd wydarzeń w gospodarce ukaże się 16 stycznia 2017 roku.

 

Praca w Polsce