Tydzień 11-15 czerwca w gospodarce Ukrainy

Tydzień 11-15 czerwca w gospodarce Ukrainy
Miliard od Europy, dyskusje odnośnie budżetu, stres finansowy i liderstwo hrywny.

 

Najważniejszymi wiadomościami minionego tygodnia, stały się zatwierdzenie przez Parlament Europejski pomocy makrofinansowej dla Ukrainy w wysokości 1 mld euro, dyskusje o kolejnej podwyżce płacy minimalnej na tle wymogów Międzynarodowego Funduszu Walutowego, dramatyczne wydarzenia na rynku finansowym w postaci anulowania licencji największemu ukraińskiemu systemowi płatności TYME i upadłość firmy ubezpieczeniowej "Dominanta", nowe środki w liberalizacji płatności i nieoczekiwane informacje o uznaniu ukraińskiej hrywny za światowego lidera pod względem tempa wzmocnienia.

Pomoc makrofinansowa dla Ukrainy od Unii Europejskiej na kwotę 1 miliard euro została zatwierdzona na posiedzeniu Parlamentu Europejskiego w dniu 13 czerwca. Za jej przyznaniem głosowało 527 europejskich deputowanych. Nowy program pomocy przewiduje wydzielenie dwóch transz po 500 milionów euro. Zatwierdzenie pomocy w warunkach rzeczywistego braku współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym jest pozytywne dla wizerunku finansowego Ukrainy, ponieważ jest faktycznym potwierdzeniem przeprowadzenia reform, z których jedna – przyjęcie ustawy o Najwyższym Sądzie Antykorupcyjnym, była podstawowym warunkiem także dla Europy.

Co do wznawiania współpracy z MFW, to na razie jest ona w sferze marzeń i dyskusji. Pełniąca obowiązki ministra finansów Ukrainy Oksana Markarowa w wywiadzie dla Financial Times pewnie stwierdziła, że spodziewa się piątej transzy z Funduszu w ramach Programu Rozszerzonego Finansowania już do jesieni 2018 roku. Tymczasem szef Banku Narodowego Jakiw Smolij przypomniał, że do przyjazdu oficjalnej misji MFW, od wyniku której zależy decyzja rady nadzorczej Funduszu do udzielenia kredytu, konieczne jest przeprowadzenie rewizji taryf na gaz, a także zrównoważenia budżetu państwa. Jego zdaniem, ustawa o sądzie antykorupcyjnym jest właściwym krokiem w kierunku następnej aktualizacji programu, chociaż na razie to za mało, ale wznowienie kredytowania MFW musi się odbyć jeszcze w tym roku. W sprawie taryf na gaz Oksana Markarowa poinformowała, że w tej sprawie toczą się negocjacje, i Ministerstwo Finansów liczy na rozwiązanie tego problemu w najbliższym czasie. A z równoważeniem budżetu nie jest tak prosto, ponieważ retoryka Ministerstwa Finansów w tej sprawie nieco się zmieniła. 15 czerwca Oksana Markarowa w jednym z wywiadów telewizyjnych oświadczyła, że sekwestracja budżetu państwowego Ukrainy w tym roku nie będzie potrzebna, ponieważ przez 5 miesięcy udało się w kraju nadrobić realizację dochodów budżetowych i wyjść na 99% planu. Poinformowała ona także, że obecna sytuacja gospodarcza daje Ministerstwu Finansów "dyskretny optymizm" w celu zwiększenia płacy minimalnej do 4200 hrywien miesięcznie. Zdaniem wicepremiera do spraw społecznych Pawła Rozenki, rząd będzie mógł zrealizować tę podwyżkę do końca bieżącego roku, i podwyżka musi być ekonomicznie uzasadniona oraz odbyć się bez dodatkowej emisji pieniądza. "Wzrost płac będzie wyprzedzać inflację w Ukrainie", - oświadczył on. W tym samym czasie w oficjalnym komunikacie Narodowego Banku Ukrainy z 13 czerwca stwierdzono, że makroekonomiczną i finansową stabilność zapewnią Ukrainie dwie transze rozszerzonego finansowania z MFW, ponieważ bez współpracy z międzynarodowymi organizacjami finansowymi Ukrainie będzie bardzo trudno restrukturyzować swoje długi. Jeśli współpraca z MFW, z jakiegoś powodu zostanie zerwana, Narodowy Bank Ukrainy przygotowuje plan alternatywny, który zdaniem jego prezesa Jakiwa Smolija przewiduje "przejście do bardziej sztywnej polityki pieniężnej, a nawet w skrajnym przypadku, rozpatrzenie możliwości wprowadzenia ograniczeń walutowych".

Tymczasem ukraiński sektor finansowy w zeszłym tygodniu i tak przeżył dwa stresujące wydarzenia. 15 czerwca Narodowy Bank Ukrainy uchylił rejestrację i anulował licencję międzynarodowego systemu płatniczego TYME, który w zeszłym roku stał się największym graczem na rynku systemów płatniczych Ukrainy – przeprowadzono przez niego przelewów na sumę 1,36 mld dolarów, a jej partnerem był największy pozarządowy pocztowo-logistyczny operator "Nowa Poszta". Powodem zakazu działania systemu stały się nie problemy finansowe, a naruszenie przepisów prawa w pracy z systemami znajdującymi się pod sankcjami. "Powodem decyzji było uzyskanie przez Narodowy Bank Ukrainy potwierdzonych informacji od Służby Bezpieczeństwa Ukrainy o tym, że międzynarodowy system płatności »TYME« realizuje przelewy w ramach współpracy z zakazanym na Ukrainie rosyjskim systemem płatności, w wyniku czego występuje ryzyko wystąpienia zagrożeń bezpieczeństwa narodowego Ukrainy", - podkreślono w oficjalnym komunikacie Narodowego Banku Ukrainy w tej sprawie. Zgodnie z podjętą decyzją, system TYME został zobligowany do zaprzestania świadczenia usług transferu środków do 20 czerwca 2018 roku i zakończenia rozliczeń w przeprowadzanych operacjach zgodnie z zasadami systemu płatniczego i zawartymi umowami.

Drugim stresem dla sektora finansowego Ukrainy stała się upadłość firmy ubezpieczeniowej "Dominanta" - jednej z 10 największych na rynku obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla właścicieli pojazdów. Zagrożonych zostało ponad 287 tysięcy klientów spółki, dla których w razie wystąpienia krachu ubezpieczyciela po prostu nie ma pieniędzy na wypłaty. Na dziś siedziba firmy jest zamknięta, a pracownicy zostali zwolnieni i pracują w innych firmach, telefony firmy nie odpowiadają. Upadłość "Dominanty" pokazała bardzo poważny problem na ukraińskim rynku ubezpieczeń – niewłaściwy nadzór regulatora, jakim jest Narodowa Komisja Regulacji Usług Finansowych. Według uczestników rynku, w ciągu ostatniego roku "Dominanta" zgromadziła sporo długów wobec klientów, jednak Komisja nie zastosowała w stosunku do niej skutecznych środków oddziaływania – nie wprowadziła w firmie tymczasowej administracji, nie zastosowała planu poprawy sytuacji finansowej, choć raporty "Dominanty" potwierdzały stopniową akumulację problemów. Zgodnie z prawem, odszkodowania w ramach polis bankruta będzie wypłacało Motorowo-transportowe Biuro Ubezpieczeniowe Ukrainy, jednak na wypłaty trzeba będzie czekać określony czas.

Kolejną ważną wiadomością gospodarczą minionego tygodnia było uznanie przez agencję Bloomberg ukraińskiej hrywny za światowego lidera pod względem tempa wzmocnienia – hrywna znalazła się na szczycie listy walut, które najbardziej umocniły się w stosunku do dolara USA w pierwszym półroczu 2018 roku. Według agencji, od początku roku ukraińska hrywna wzmocniła się w stosunku do dolara o 7,8%, wyprzedzając gruzińskie lari i kolumbijskie peso. Bloomberg szczególnie podkreśla, że tendencja do wzmocnienia utrzymuje się pomimo problemów w gospodarce, konfliktu zbrojnego na wschodzie Ukrainy, wysokiego poziomu korupcji i braku międzynarodowego wsparcia finansowego.

Z innych wiadomości ukraińskiej gospodarki, warto zauważyć uproszczenie przez Narodowy Bank operacji wymiany walut – od teraz banki mogą wydawać pargony dotyczące operacji wymiany waluty w formie elektronicznej, a także wymieniać waluty przez urządzenia płatnicze, a nie tylko w kasach banków. Jeszcze jedno uproszczenie przyjęła Rada Ministrów. Na posiedzeniu w dniu 13 czerwca rząd dał zezwolenie na eksperymentalne wykorzystanie jako urządzeń kasowych jakichkolwiek automatów – komputerów, tabletów lub smartfonów, pod warunkiem bezpłatnej rejestracji online bez podawania do organów regulacyjnych dokumentów papierowych. Do tej pory do odbioru przychodów przedsiębiorcy byli zobligowani zakupić kasę fiskalną o wartości 5-20 tysięcy hrywien i zarejestrować ją w organie Państwowej Służby Fiskalnej w ciągu 5 dni roboczych. Ukraińcy zaczęli oszczędzać i mniej pożyczać – w kolejnym raporcie Narodowego Banku Ukrainy o stabilności finansowej stwierdzono, że zmniejszenie współczynnika kredytów do depozytów ludności świadczy o poprawie kondycji finansowej gospodarstw domowych. W szczególności, w 2017 roku napływ środków ludności do wypłacalnych banków wyniósł 42 mld hrywien, a wzrost kredytów detalicznych – zaledwie 29 miliardów. Zanotowano kolejny rekord sprzedaży przez Ukraińców waluty obcej – pod koniec maja czysta sprzedaż przez społeczeństwo walutowej gotówki wyniosła 350,6 mln dolarów. Według danych Narodowego Banku Ukrainy, w maju banki zakupiły u Ukraińców 1,074 mld dolarów (to rekord od 2015 roku), a sprzedały im waluty na 723,3 mln dolarów, co jest rekordem z grudnia 2017 roku. Jeden z największych na świecie sprzedawców odzieży – H&M potwierdził zamiar otworzenia swojego pierwszego sklepu na Ukrainie już w sierpniu w kijowskim centrum handlowym Lavina Mall.

 

Wasyl Sydorowicz

Artykuły powiązane