Tydzień 24-28 września w gospodarce Ukrainy

Tydzień 24-28 września w gospodarce Ukrainy
Nowe warunki MFW, wolność gospodarcza, straty banków i dochody spółek państwowych.

 

Najważniejszymi wiadomościami minionego tygodnia dla ukraińskiej gospodarki stały się informacje o nowych warunkach Międzynarodowego Funduszu Walutowego do wznowienia współpracy z Ukrainą na tle doprecyzowanej informacji o wysokości zadłużenia wypłat w 2019 roku, znaczący wzrost pozycji Ukrainy w światowym rankingu wolności gospodarczej, informacje o ogromnych stratach gospodarki z kryzysu bankowego w 2014 roku i aktualności o wzroście zysków spółek publicznych.

Najwięcej informacji w ubiegłym tygodniu poświęcono możliwości wznowienia współpracy Ukrainy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym – na tle tego, że oficjalne stanowisko MFW w tej kwestii się nie zmieniło. Przypomnijmy, że żadnych konkretów o wynikach misji funduszu, która pojechała do Waszyngtonu 19 września, nie było – stały przedstawiciel MFW na Ukrainie Goesta Ljungman oświadczył, że między Ukrainą i funduszem trwają dyskusje na temat kontynuacji współpracy, a szef Departamentu Komunikacji MFW Gerry Rice powiedział, że fundusz będzie kontynuować negocjacje z ukraińskim rządem odnośnie wspierania reform i ewentualnego wsparcia finansowego także po zakończeniu misji w Kijowie. Informację tę potwierdził również podczas spotkania z top menedżerami największych ukraińskich banków, prezes Narodowego Banku Ukrainy Jakiw Smolij. "Negocjacje trwają. Jesteśmy nastawieni optymistycznie" - powiedział, ale poinformował o dwóch konkretnych warunkach, które fundusz wysunął Ukrainie, aby kontynuować kredytowanie. Wg jego oficjalnej informacji, to dostosowanie taryf na gaz do rynkowego poziomu, a także "ostateczne uregulowanie poszczególnych kwestii budżetu państwa" – Jakiw Smolij jest przekonany, że jeśli te kwestie zostaną uregulowane, kolejna transza może być przyznana.

Natomiast pojawiło się znacznie więcej nieoficjalnych informacji w sprawie współpracy Ukrainy i MFW. Opublikowało je w swoim analitycznym artykule ukraińskie inernetowe wydanie "Ekonomiczna Prawda". Artykuł napisany na podstawie informacji pochodzących z własnych źródeł redakcji w ukraińskim rządzie i źródeł zbliżonych do negocjacji. W materiale dziennikarze stwierdzili, że podpisany w 2015 roku program rozszerzonego finansowania MFW nie będzie w pełni wykonany, ponieważ "przewiduje on kontynuację reform, a w przeddzień podwójnych wyborów to bardzo trudne zadanie". Gazeta potwierdziła wersję tego, że strony próbowały rozpocząć rozmowy o nowym, krótszym programie współpracy – chodzi o program stand-by na okres 12-15 miesięcy o łącznej wielkości pożyczek 5-6 miliardów dolarów. Według gazety, do znanych już wymagań odnośnie ceny na gaz dodaje się wymóg zrównoważonego budżetu państwa - przy czym budżet powinien być przyjęty do rozpatrzenia kwestii kredytu. Wg wersji dziennikarzy, zgłoszony do parlamentu projekt budżetu-2019 MFW ogólnie przyjął pozytywnie, i najważniejsze, aby pozostał bez większych zmian. A ryzyko zmian występuje, ponieważ przy rewizji budżetu może powstać pytanie zastąpienia podatku dochodowego podatkiem na wyprowadzony kapitał – to pomysł, który od dawna jest przedmiotem dyskusji, może znacznie poprawić klimat dla biznesu w kraju, ale stworzyć ryzyko niewykonania dochodów budżetu. Trzecim wymogiem MFW może stać się antykorupcyjna reforma. Szczegółowe wymagania odnośnie tej kwestii nie są jeszcze znane, ale według źródeł publikacji, strony prowadzą dyskusje wokół redystrybucji funkcji sprawdzania elektronicznych deklaracji między organami antykorupcyjnymi na rzecz Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy. Wygląda na to, że czwartym wymogiem będzie kolejny etap reformy Państwowej Służby Fiskalnej – może się zmienić podejście do reorganizacji Urzędu Celnego i Urzędu Skarbowego jako jednolitych podmiotów prawnych. Dziennikarze przewidują, że rozwój sytuacji z finansowaniem MFW określają dwa czynniki – niski poziom zaufania do ukraińskiej władzy za jej zachowanie w kwestii cen gazu, a także niechęć do "doprowadzenia" Ukrainy do bankructwa – fundusz zbyt wiele zainwestował w Ukrainę, aby doprowadzić do sytuacji krytycznej.

Obecnie dyskusje i negocjacje trwają, ale w chwili obecnej dla Ukrainy wznowienie współpracy z MFW ma nie tylko "punktową" wartość do odblokowania pomocy Unii Europejskiej i finansowania od innych międzynarodowych instytucji finansowych i inwestorów, ale i jest koniecznością uzyskania środków do wyważania dłużnych wydatków na następny rok. Według informacji Narodowego Banku Ukrainy, w 2019 roku wypłaty na obsługę długu w walutach obcych stanowiły 8,3 miliarda dolarów, z czego 2,4 mld dolarów muszą iść na wypłatę walutowych obligacji wewnętrznej pożyczki państwowej. W tej sytuacji międzynarodowe finansowanie złagodzi ciężar i pozwoli przyciągnąć zasoby na rynkach zewnętrznych dla zrestrukturyzowania kredytów i stabilizacji kursu waluty narodowej. Obecnie w kwestii negocjacji z MFW pozostaje niepewność, a decyzję o podwyżce taryf na gaz rząd odroczył do 18 października.

Druga wiadomość gospodarcza w zeszłym tygodniu była pozytywna. Ukraina podniosła się o 15 pozycji w światowym rankingu wolności gospodarczej na 2018 rok tworzonym przez kanadyjski Fraser Institute i zajęła w nim 134 miejsce ze 162 krajów. Niestety, Ukrainie na razie nie udało się wyjść z grupy krajów z represjonowaną gospodarką, w której znalazły się także Iran, Irak, Pakistan, Białoruś i Zimbabwe. Obecny wskaźnik dla Ukrainy, który jest obliczany na podstawie 42 wskaźników, znacznie wzrósł przede wszystkim dzięki walutowej liberalizacji, ale niewielka dodatnia dynamika jest zauważalna we wszystkich wskaźnikach rankingu. Co prawda, znaczenie dostępu do bezpiecznej waluty i wolności handlu międzynarodowego, pomimo znacznej poprawy, nie weszły na poziom 2013 roku, kiedy osiągnęły poziom maksymalny dla Ukrainy. Ranking najbardziej wolnych gospodarek świata znów otworzyły Hong Kong i Singapur, a w TOP 10 znalazły się Nowa Zelandia, Szwajcaria, Irlandia, USA, Gruzja, Austria, Wielka Brytania, a także Australia i Kanada, które rozdzieliły dziesiąte miejsce. Dodatkowo cieszy to, że Ukraina nie znalazła się w pierwszej dziesiątce najbardziej niewolnych gospodarek świata, którą tworzą Sudan, Gwinea-Bissau, Angola, Republika Środkowoafrykańska, Kongo, Syria, Algieria, Argentyna, Libia i Wenezuela.

Z innych ubiegłotygodniowych wiadomości ze sfery gospodarczej warto przede wszystkim zauważyć ocenę strat Ukrainy z kryzysu bankowego i oczyszczania sektora w latach 2014-2017. Według badań branży leasingowej w Ukrainie, która odbyła się w ramach projektu USAID "Transformacja sektora finansowego", straty Ukrainy z powodu kryzysu bankowego 2014-2017 roku wyniosły 40% produktu krajowego brutto kraju, a liczba banków zmniejszyła się o połowę. Naukowcy podkreślają, że nawet w tych bankach, które pozostały działać na rynku, poziom kredytów nieregularnych wynosi ponad połowa portfela kredytowego (56%), i na przykład, w państwowym PrivatBanku dochodzi on do 80%. Pogorszono prognozę wzrostu PKB Ukrainy – według konsensusu prognoz, stworzonego przez Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Handlu, eksperci spodziewają się wzrostu PKB w 2018 r. na poziomie 3,1% zamiast 3,2%, ale przewidują zmniejszenie tempa wzrostu cen konsumpcyjnych do 9,5% w 2018 r., 7,4% - w 2019 roku, 6% - w 2020 r. i 5% - w 2021 roku. Głównym zewnętrznym ryzykiem dla ukraińskiej gospodarki eksperci określają nieotrzymanie finansowania MFW, zwężenie dostępu do międzynarodowych rynków kapitałowych i zwiększenie hybrydowych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego. Wewnętrznym ryzykiem dla gospodarki jest wzmocnienie dewaluacji trendów na rynku walutowym, nie wystarczająco szybkie przeprowadzenie reform i niska aktywność kredytowa banków ukraińskich.

Na zakończenie – trochę pozytywnych wiadomości. Według raportu Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego i Handlu Ukrainy, 100 największych spółek państwowych Ukrainy na podstawie wyników 2017 roku otrzymało 44,4 mld hrywien zysku. W 2016 roku ten zysk był o 38,5% mniejszy - 26,4 mld hrywien. Najbardziej opłacalnym przedsiębiorstwem państwowym są "Naftohaz Ukrainy", "Administracja Portów Morskich", "Centrenerho", "Ukrenerho" port lotniczy "Boryspol". Państwowa Służba Statystyki poinformowała, że realna płaca na Ukrainie w sierpniu bieżącego roku wzrosła o 15,7% w wymiarze rocznym i wyniosła 8977 hrywien, co jest o 2,4 razy więcej niż pensja minimalna (3723 UAH). Prezydent Ukrainy podpisał zmiany w prawie, które pozwolą w pełni wprowadzić mechanizm "jednego okienka" w Urzędzie Celnym dzięki optymalizacji procedur kontrolnych podczas transportowania towarów przez granicę celną Ukrainy. Ukraiński rynek usług IT może przekroczyć wartość 4 mld dolarów – ocenia firma GlobalLogic, jeden z największych ukraińskich producentów oprogramowania. Jeden z największych na świecie producentów artykułów sportowych – francuski Decathlon Group zdecydował się wejść na rynek ukraiński i otworzy pierwszy sklep w Kijowie w styczniu 2019 roku. 28 września rozpoczął kursować "pociąg czterech stolic" - który połączył Kijów, Mińsk, Wilno i Rygę.

 

Wasyl Sydorowicz

Artykuły powiązane