Tydzień 22-26 października w gospodarce Ukrainy

Tydzień 22-26 października w gospodarce Ukrainy
Potwierdzenie ratingów i rozczarowujące prognozy, pilne pożyczki i niezmienna stopa procentowa.

 

Ostatni tydzień w ukraińskiej gospodarce zostanie zapamiętany potwierdzeniem suwerennych ratingów kredytowych Ukrainy przez dwie międzynarodowe agencje – Standard&Poor’s oraz Fitch i ich pesymistycznymi prognozami dotyczącymi rozwoju ukraińskiej gospodarki, kolejnymi pilnymi pożyczkami zewnętrznymi na wysoki procent, które zostały zrealizowane przez ukraińskie Ministerstwo Finansów na 2 miliardy dolarów, i decyzją Narodowego Banku Ukrainy pozostawić bez zmian stopę procentową na poziomie 18% w skali roku.

Potwierdzenie międzynarodowych rankingów kredytowych Ukrainy odbyło się na początku ubiegłego tygodnia. Agencja Standard&Poor’s 22 października poinformowała o potwierdzeniu długoterminowych i krótkoterminowych suwerennych ratingów kredytowych na wcześniej określonym poziomie B-/B ze stabilną prognozą. "Pomimo faktu, że Ukraina nie otrzymywała finansowania w ramach programu Międzynarodowego Funduszu Walutowego z marca 2017 roku, spodziewamy się, że nowy program, zadeklarowany przez MFW zostanie zatwierdzony do końca 2018 roku" - czytamy w oświadczeniu agencji. Stabilna prognoza opiera się na tym, że Ukrainie uda się uzyskać finansowanie od MFW w sprawie nowego programu stand-by, który nie tylko zapewni stabilność i zrównoważenie jej polityki makroekonomicznej w roku wyborów prezydenckich i parlamentarnych, ale i pomoże Ukrainie spłacić spore zobowiązania.

W tym samym czasie eksperci Standard&Poor’s pogorszyli prognozy wzrostu ukraińskiej gospodarki na rok bieżący. W szczególności, prognozę wzrostu produktu krajowego brutto Ukrainy w 2018 roku pogorszono z 3,1% do 3%, a poziom inflacji – z 8,9% do 10,3%. Agencja uważa, że w 2019 roku PKB Ukrainy wzrośnie o 2,5%, przy inflacji w 7,5%, a w 2020-2021 roku – 3% przy inflacji 7%. "Poziom dobrobytu Ukrainy w przeliczeniu na mieszkańca pozostaje niski. Pomimo wzrostu nominalnego PKB średnio o prawie 20% od 2016 r., PKB na mieszkańca utrzymuje się na poziomie 70% wskaźnika 2013 roku. Ukraina jest drugim po Tadżykistanie państwem o najniższym wskaźniku PKB na mieszkańca wśród krajów Europy i WNP" - czytamy w komunikacie agencji. Standard&Poor’s podkreśla również, że niski poziom dochodów ludności jest przyczyną wysokiego odpływu migracyjnego: w 2017 roku ponad 1 milion Ukraińców pracowało w Polsce, a kilkaset tysięcy osób – w innych krajach sąsiedzkich, a odpływ pracowników doprowadził do niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej w Zachodniej Ukrainie, gdzie został utworzony dobrze działający klaster przemysłu motoryzacyjnego. Co do kursu hrywny, Standard&Poor’s zakłada go na poziomie 29,5 hrywien za dolara na koniec 2018 roku ze spadkiem do 30,3 hrywny za dolara pod koniec 2019 roku, do 31,2 hrywny za dolara w 2020 roku i do 32,1 hrywny za dolara w 2021 roku.

Swoją ocenę sytuacji gospodarczej na Ukrainie przekazała także agencja ratingowa Fitch. Ta agencja potwierdziła długoterminowy rating kredytowy Ukrainy na poziomie B- ze stabilną prognozą, ale zaznaczono, że takie oceny są oparte na słabości zewnętrznej płynności Ukrainy, konieczności spłaty długów zewnętrznych i strukturalnej słabości w tym w kontekście sektora bankowego, instytucjonalnych ograniczeń geopolitycznych i ryzyka politycznego na tle zmniejszenia długu publicznego, dostępności wsparcia z zewnątrz, poprawy sytuacji makroekonomicznej i przebiegu polityki. Fitch szacuje, że nowy program współpracy Ukrainy z MFW opiewający na 3,9 mld dolarów powinien złagodzić ryzyko wzrostu wypłat za suwerenne zobowiązania w 2019 roku. W tym samym czasie analitycy agencji są zdania, że uzależnienie Ukrainy od zewnętrznego oficjalnego i rynkowego finansowania ogranicza przestrzeń następnej administracji dla znacznego odchylenia od obecnej polityki i możliwości realizacji populistycznego kursu.

Wszystkie obliczenia i prognozy agencji ratingowych opierają się na tym, że Ukraina będzie w stanie uzyskać pierwszą transzę w ramach nowego programu z MFW do końca 2018 roku. Przypomnijmy, że program stand-by, o którym Ukraina i fundusz porozumieli się 19 października, potrwa 14 miesięcy, zamieni umowę o świadczeniu programu rozszerzonego finansowania, który został ustalony w marcu 2015 r. i powinien zakończyć się w marcu 2019 r., i nadaje Ukrainie dostęp do 3,9 mld dolarów finansowania z funduszu. Jednak konkretnych dowodów na to, że program będzie uruchomiony do końca tego roku, oprócz gratulacji od krajów "siódemki" i wypowiedzi szefa Banku Narodowego o oczekiwaniach transzy do końca roku, tak i nie ma. Według informacji ukraińskiego Ministerstwa Finansów, rada dyrektorów MFW będzie gotowa do zatwierdzenia nowego programu stand-by tylko po ostatecznej rewizji taryf na ogrzewanie w kontekście zwiększenia ceny na gaz. A z tym już może być problem – 23 października przewodnicząca Krajowej Komisji Regulacji Energetyki i Usług Komunalnych Oksana Krywenko poinformowała, że organom samorządu terytorialnego udało się bezpodstawnie podnieść taryfy na ciepło aż do ponad 70% przy stabilnej cenie na gaz. I jeśli w takich regionach opłaty nie zostaną zweryfikowane, czy będzie to podstawą do kolejnego blokowania przez MFW nowego programu dla Ukrainy? Na razie ukraiński rząd wydał swoją decyzję o trójetapowym wzroście ceny gazu, zgodnie z którą następna podwyżka nastąpi od 1 maja 2019 roku, a kolejna – od 1 stycznia 2020 roku. Być może te intencje jakoś przekonają ekspertów funduszu.

Tymczasem Ministerstwo Finansów Ukrainy postanowiło nie czekać na MFW i przeprowadziło pilną emisję dwóch wersji euroobligacji: na 750 milionów dolarów na okres do 1 stycznia 2024 roku i na 1,25 miliarda dolarów — do 1 stycznia 2028 roku. Stawka kuponu przy pięcioletnich papierach wartościowych ustalona została na poziomie 8,994% w skali roku, a po 10-letnim - 9,75% w skali rocznej. To bardzo wysokie stawki pożyczek, i to, że Ukraina się na nie zdecydowała świadczy o znacznym deficycie środków. Ministerstwo Finansów tego nie ukrywa – z komunikatu resortu wynika, że pozyskane środki zostaną przeznaczone na finansowanie deficytu budżetowego, a także na wykup krótkoterminowych euroobligacji na 725 mln USD z terminem zapadalności w lutym 2019 roku.

Wyemitowane przez Ukrainę euroobligacje już są przedmiotem obrotu na rynku powyżej wartości nominalnej, a to oznacza, że realna rentowność nowych euroobligacji będzie nieco niższa (odpowiednio 8,82% i 9,57%). Analitycy podkreślają, że to bardzo drogo, ale w obecnej sytuacji Ukraina nie ma wyboru – nowy program MFW, jeśli będzie on udzielony, pójdzie na uzupełnienie rezerw złota i dewiz, a problem starych długów i deficytu budżetu trzeba rozwiązać bez wprowadzania ograniczeń budżetowych. Z drugiej strony, środków na rynkach nie ma aż tak wiele, ponieważ wzrosła rentowność amerykańskich obligacji, a problemy w Argentynie i Turcji mogły przyciągnąć do ukraińskich euroobligacji tylko inwestorów z wysokim apetytem na ryzyko, którzy oczywiście chcą uzyskać wyższą kompensację za swoje środki. Obecnie pozyskane środki pomogą Ukrainie poradzić sobie z opłatą zadłużenia (jedynie w latach 2019-2020, według szacunków Standard&Poor’s, państwu trzeba zapłacić 5,5 mld dolarów w związku z pożyczką zewnętrzną) i zapewnić jej stabilność walutową. Następnie rząd powinien pomyśleć o tym, jak nie dopuścić do podobnych sytuacji w przyszłości i co zrobić, aby Ukraina stała się ekonomicznie stabilnym krajem. Zdaniem MFW i jego stałego przedstawiciela na Ukrainie Goesty Ljungmana, do gospodarczego sukcesu Ukrainę doprowadzi realizacja reform i zrównoważona polityka makroekonomiczna. "Dobra polityka makroekonomiczna w ciągu ostatnich czterech lat pomogła zmniejszyć ekonomiczne dysproporcje i wyprowadziła gospodarkę Ukrainy z trudnej recesji. Bank centralny robi wszystko, aby skupić się na obniżeniu inflacji i zapewnieniu zewnętrznej równowagi. Rząd skutecznie zmniejszył deficyt budżetowy, dług publiczny zaczął się kurczyć. Ostatnie cztery lata pokazały, że Ukraina zmierza w dobrym kierunku" - powiedział Goesty Ljungmana.    

Z innych wiadomości ubiegłego tygodnia gospodarczego na Ukrainie, warto zauważyć decyzję Narodowego Banku Ukrainy o pozostawieniu bez zmian stopy procentowej na poziomie 18% w skali roku. "Aktualne i prognozowane warunki monetarne są wystarczająco sztywne, aby zapewnić obniżenie inflacji do średniookresowego celu 5% w 2020 roku" - powiedział szef NBU Jakiw Smolij. Francuska grupa ubezpieczeniowa AXA Group ogłosiła odejście z rynku ukraińskiego i sprzedaż swoich firm ubezpieczeniowych "AXA Ubezpieczenia" i "AXA Ubezpieczenia na Życie" kanadyjskiemu holdingowi Fairfax Financial Holdings Limited. Sprzedaż odbyła się pomimo faktu, że firma "AXA Ubezpieczenia" była dochodową w ciągu 9 lat, obsługiwała do 500 tys. klientów i po pierwszym półroczu 2018 roku otrzymała rekordowy zysk w wysokości 100 milionów hrywien wg wewnętrznych standardów grupy AXA. Ukraina zmniejsza pozycji w światowym rankingu producentów stali – we wrześniu znalazła się tutaj na 13.miejscu. Majątek 100 najbogatszych Ukraińców rośnie 12 razy szybciej niż PKB Ukrainy – według rankingu 100 najbogatszych Ukraińców wydania "Nowoje Wremia", prędkość przyrostu ich majątków osobistych wzrosła z 33% w zeszłym roku do 43%, a łączna wartość ich aktywów wynosi 37,5 mld dolarów.

 

Wasyl Sydorowicz

Artykuły powiązane