Tydzień 7-11 grudnia w gospodarce Ukrainy

Tydzień 7-11 grudnia w gospodarce Ukrainy
Zmiana polityki MFW, kompromisowa reforma podatkowa i 116 miliardów wyprowadzonych środków.

W minionym tygodniu miało miejsce dwa znaczące wydarzenia dla gospodarki ukraińskiej– przyjęcie przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy zmian w polityce kredytowej, które pozwolą kredytować Ukrainę nawet z nierestrukturyzowanym długiem wobec Rosji, a także wniesienie do parlamentu kompromisowego projektu budżetu państwa-2016 i reformy podatkowej.

Pierwsze symboliczne wydarzenie miało miejsce na początku ubiegłego tygodnia. Rada Dyrektorów Międzynarodowego Funduszu Walutowego zatwierdziła zmiany w polityce kredytowej krajów, które mają problemy kredytowe, w tym i z nierestrukturyzowanym suwerennym długiem. Zmiany te oznaczają, że obecność nierestrukturyzowanego długu Ukrainy wobec Federacji Rosyjskiej w wysokości 3 mld dolarów, nie będzie przeszkodą do kontynuowania współpracy między Ukrainą i MFW, pod warunkiem, że Ukraina w przyszłości będzie spełniać warunki współpracy i kredytowania gospodarki ukraińskiej. "Trzeba patrzeć w zależności od kraju i każdego konkretnego przypadku. Jednak jeśli są spełnione warunki, które uzgodniono z nami, wtedy Rada Dyrektorów może kontynuować politykę kredytowania kraju" - oświadczył na konferencji prasowej w Waszyngtonie, zastępca dyrektora Departamentu MFW ds. Strategii i Polityki Hugh Bredenkamp.

Jest to bardzo ważna decyzja, ponieważ postępu w restrukturyzacji "rosyjskiego" długu nie należy się spodziewać ani w krótkiej, ani w odległej perspektywie. Jak już informowaliśmy wcześniej, Ukraina pomyślnie zakończyła restrukturyzację zadłużenia na warunkach popieranych przez większość wierzycieli. Warunki przewidują darowanie części długu, zmianę oprocentowania i odroczenie spłaty kwoty głównej do 2019 roku. Te same jednolite dla wszystkich warunki zostały zaproponowane także dla rządu Rosji, ale Rosja nie chciała ich przyjąć. 9 grudnia prezydent Rosji Władimir Putin polecił ministrowi finansów przygotować pozew przeciwko Ukrainie dotyczący tego zadłużenia. Najprawdopodobniej taki pozew zostanie złożony na początku 2016 roku – bo termin spłaty rosyjskich euroobligacji upływa 20 grudnia. Premier Ukrainy Arsenij Jaceniuk oświadczył, że Ukraina jest gotowa do tego pozwu. Cóż, Ukraina ma co okazać Federacji Rosyjskiej, jak roszczenia wzajemne, i dla nich jest i natchnienie, i czas – bo dług ten obecnie nie ma wpływu na ukraińską zdolność kredytową.

Co do budżetu i reformy podatkowej, 11 grudnia Gabinet Ministrów Ukrainy wniósł na rozpatrzenie parlamentu kompromisowy projekt państwowego budżetu i zmian w Kodeksie podatkowym, które łagodzą obciążenia, i odpowiadają parametrom MFW. "Przeszliśmy się po reformie podatkowej, która pozwoliła zachować standardy socjalne i finansowanie armii. Przy tym znaleźliśmy prawie 70 miliardów – powinniście zrozumieć, jaki jest znaczny zakres spadku stawki składki jednolitej na ubezpieczenie społeczne – aby napełnić Fundusz Emerytalny i wykonać wszystkie nasze zobowiązania społeczne" - powiedział podczas prezentacji projektu w parlamencie premier Arsenij Jaceniuk.

Jeśli mówić o podstawowych wskaźnikach przedstawionego budżetu, to wskaźnik deficytu spełnia uzgodnione z MFW parametry – 3,7% produktu krajowego brutto, lub 83,7 mld hrywien. Graniczna wielkość długu publicznego w 2016 roku wzrośnie o 7,7% do 1,501 biliona hrywien, minimalna pensja i minimum socjalne wzrosną o 6,9% do końca 2016 roku - odpowiednio 1550 i 1496 hrywien na miesiąc. W prognozowanych wskaźnikach budżetu założono wzrost PKB na poziomie 2% przy inflacji 12%, ceny gazu 225 dolarów za 1000 metrów sześciennych, a średni roczny kurs 24,1 hrywny za dolara. W celu optymalizacji wydatków skarbu państwa, projekt deleguje finansowanie większości świadczeń socjalnych do lokalnych budżetów.

W projekcie zmian Kodeksu podatkowego zostały uwzględnione uwagi prezydenta i opinii publicznej oraz zoptymalizowano proponowane stawki. Przede wszystkim, rząd wycofał się z dawnej idei "wszystko po 20". I tak, stawka podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych będzie znormalizowana i ustalona na poziomie 18% w 2016 roku, a 17% - od 2017 roku. Dla osób prawnych zostanie wprowadzony inwestycyjny kredyt podatkowy, co pozwoli firmom, które inwestują w aktywa materialne, zaoszczędzić do 50% zobowiązań z tytułu podatku dochodowego w ciągu 3-ch lat, a dla osób fizycznych – ustanowienie świadczeń socjalnych w 0,5 minimalnego wynagrodzenia do pensji nieprzekraczających 4134 hrywien, lub 3 minimalne wynagrodzenia. W nowym projekcie zapisano radykalne zmniejszenie jednolitej składki na ubezpieczenie społeczne z istniejących 41% do 20%, zwiększono maksymalną wartość podstawy naliczania tej składki do 25 minimalnych płac i zaproponowano zniesienie z pracowników obowiązkowych składek socjalnych. Przy kształtowaniu propozycji reformy podatku od wartości dodanej, rząd postanowił zrezygnować z wprowadzenia 20% VAT na produkty farmaceutyczne – zostanie utrzymana istniejąca stawka preferencyjna 7%, a także zachować zasadę pierwszego zdarzenia (dostawy towaru/usługi lub płatności) w celu ustalenia podstawy opodatkowania. W pakiecie projektów ustaw dotyczących reformy podatkowej znalazł się także projekt legalizacji hazardu, który także skierowany jest na wzrost przychodów budżetu państwa.

Natomiast w głównej kontrowersyjnej części reformy podatkowej – zmiana uproszczonego systemu opodatkowania – rząd na kompromis nie poszedł i zostawił normy, które znacznie zmniejszają ilość podmiotów z nich korzystających. Po pierwsze, od 2016 roku z uproszczonego systemu opodatkowania nie mogą korzystać osoby prawne. Po drugie, zwężają się kryteria dla prawa do uproszczonego systemu. W ten sposób, w przypadku przyjęcia ustawy, od 2016 roku na Ukrainie pozostanie tylko 2 grupy przedsiębiorców, którzy będą płacić jednolity podatek. Pierwsza grupa, przekształca się w grupę "A", będzie działać dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, którzy nie korzystają z pracy zatrudnionych osób, prowadzą wyłącznie sprzedaż detaliczną towarów w punktach handlowych na rynkach i/lub prowadzą działalność gospodarczą ze świadczenia usług bytowych dla ludności (z wyczerpującym ich spisem) i których wielkość dochodu w ciągu roku kalendarzowego nie przekracza 300 tys. hrywien. Dla tej grupy zwiększa się maksymalna stawka z 10% do 20% minimalnego wynagrodzenia – o ostatecznej stawce zadecydują lokalne samorządy. W grupie "B" znajdą się łącznie osoby fizyczne z II i III grupy prowadzące działalność gospodarczą ale maksymalny roczny dochód uprawniający do jednolitego podatku, zmniejsza się z 20 do 2 mln hrywien. Dla tej grupy ustanowiona jest stawka 18% od podstawy opodatkowania, która również będzie ustalana według nowych zasad – w bezpośredniej (przychody-rozchody) lub pośredniej (dochody-dochody*współczynnik) metodach.

Nowa reforma zmusza przedsiębiorców z grupy "B" używać rejestratorów operacji rozliczeniowych od dnia 1 lipca 2016 r., a z grupy "A" - od 1 stycznia 2019 roku, ale daje prawo do zwrotu za rachunek budżetu 75% kosztów zakupionego rejestratora. Określono również wykaz rodzajów działalności, niedających prawa do uproszczonego systemu pod żadnym warunkiem – w ten sposób, nie będą mieć prawa do zryczałtowanego podatku przedsiębiorcy, którzy będą pracować w branży gier hazardowych, kantorów wymiany walut, pracy z towarami akcyzowymi, pośrednictwa finansowego (z wyłączeniem ubezpieczeń), organizatorów imprez, firm audytorskich, importu towarów, usług pocztowych i sprzedaży dzieł sztuki lub antyków. Rząd ustalił dodatkowe źródła dochodów – kosztem znacznego zwiększenia akcyzy na wyroby tytoniowe (o 40%) i stawki podatku od nieruchomości (1,5 razy) oraz jednoczesnym zniesieniem wielu ulg podatkowych. Reforma oferuje również wprowadzenie moratorium na zmiany przepisów podatkowych do końca 2018 roku.

Tymczasem z Ukrainy nadal wyprowadzane są środki. Na podstawie wyników badania organizacji Global Financial Integrity "Nielegalny wywóz kapitału z krajów rozwijających się", Ukraina znalazła się na 14. miejscu wśród krajów z wysokimi ilościami nielegalnego odpływu kapitału. Specjaliści obliczyli, że w ciągu ostatnich 10 lat z Ukrainy zostało nielegalne wyprowadzone ponad 116,7 mld dolarów. Rekordowym pod tym względem był rok 2012, kiedy z kraju wyprowadzono ponad 21 mld dolarów. Co prawda, na tle liderów liczby te są małe – lider rankingu Chiny co roku "traci" średnio 139 miliardów dolarów, a na drugim miejscu znalazła się Rosja, z której za 10 lat wyprowadzono nieco ponad 1 biliona dolarów, czyli prawie 105 miliardów dolarów rocznie.


Wasyl Sydorowicz

Artykuły powiązane