Tydzień 6-10 czerwca w gospodarce Ukrainy

Tydzień 6-10 czerwca w gospodarce Ukrainy
Walutowa wolność, kredyt MFW i sprzeczne prognozy.

Główną wiadomością ostatniego tygodnia w gospodarce Ukrainy stało się bezprecedensowe od czasu początku polityczno-ekonomicznego kryzysu w 2014 roku złagodzenie ograniczeń operacji w ukraińskiej i zagranicznej walucie, przeprowadzone przez Narodowy Bank Ukrainy. Do niedawna NBU obiecał złagodzić warunki operacji finansowych i walutowych dopiero po pozytywnej decyzji Międzynarodowego Funduszu walutowego w sprawie wznowienia kredytowania Ukrainy, jednak nie czekał na MFW a wziął i zrobił to teraz.

Najbardziej potomnym z liberalizowanych ograniczeń stało się zmniejszenie wymagania obowiązkowej sprzedaży za hrywny na rynku międzybankowym dewiz pochodzących z przychodu w walucie, które wpływają na rachunki ukraińskich przedsiębiorstw, z 75% do 65%. Jest to wymóg, który został wprowadzony jeszcze w 2012 roku na poziomie 50%, jaki zwiększono do 100% przychodów ze sprzedaży w sierpniu 2014 roku i zmniejszono do 75% we wrześniu 2014 roku, a nie weryfikowano prawie 2 lata. Drugim ważnym krokiem walutowego złagodzenia stało się zwiększenie dziennego limitu zakupu waluty obcej przez obywateli z 6 do 12 tysięcy hrywien (480 dolarów USA) w ekwiwalencie i jednoczesne zniesienie wymagania kopiowania dowodów osobistych przy zakupie waluty, a także zwiększenie limitu wypłaty środków z rachunków bieżących osób fizycznych w walutach obcych z 50 do 100 tysięcy hrywien (4000 dolarów USA) na dobę i zniesienie ograniczeń na gotówkę w walucie krajowej w ogóle. Trzeci krok niespotykane ułatwił życie banków i w tym samym czasie "uwolnił" hrywnę – Narodowy Bank zezwolił bankom zmiany kursów walut w ciągu operacyjnego dnia i ustanawianie różnych kursów walut dla kas oddziałów znajdujących się w różnych miejscach, i wykorzystywać własny kurs wymiany walut.

Jeszcze jednym krokiem NBU dla uproszczenia operacji walutowych stało się złagodzenie wymagań od opłaty usług zagranicznych kontrahentów, które zwalnia ukraińskie firmy od obowiązku uzyskania cenowej ekspertyzy Państwowego Ośrodka Informacyjno-Analitycznego Centrum Monitorowania Zewnętrznych Rynków w celu potwierdzenia prawidłowości ceny na produkt lub usługę, a także od konieczności uzgodnienia płatności na rzecz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju oraz Banku Światowego w ramach zawartych z nimi umów projektowych i przedłożenie w NBU podpisanego przez notariusza tłumaczenia przysięgłego na język ukraiński dokumentów, na podstawie których dokonywane są płatności. Nieco wcześniej pisaliśmy o zgodzie Narodowego Banku Ukrainy na repatriację dywidend dla inwestorów, którzy zainwestowali środki w ukraiński biznes.

W Narodowym Banku mówią, że stopniowe zniesienie ograniczeń na rynku walutowym skierowane jest na poprawę klimatu biznesowego i jednocześnie utrzymanie makrofinansowej stabilności. Podstawą do takiej decyzji była stabilizacja sytuacji na gotówkowo-kredytowym i walutowym rynkach, w szczególności przekroczenie oferty podaży waluty nad popytem na międzybankowym rynku walutowym od połowy marca, spowodowane wzrostem cen surowców na rynkach światowych oraz wzrost popytu na produkty ukraińskiego eksportu. NBU stwierdza, że w konsekwencji, od początku 2016 roku czysty zakup waluty obcej przez Narodowy Bank na międzybankowym rynku walutowym wyniósł 953.3 mln dolarów USA, a tylko w czerwcu – 180 mln dolarów USA. Środki te zostały przeznaczone na zasilenie międzynarodowych rezerw NBU. Ponadto, Zarząd Narodowego Banku wziął pod uwagę stopniowe przywrócenie zaufania do sektora bankowego, o którym świadczy ciągły wzrost wolumenu depozytów gospodarstw domowych w walucie krajowej przez dłuższy okres czasu i wznowienie wzrostu depozytów gospodarstw domowych w walutach obcych w kwietniu tego roku. Jak poinformowała na konferencji prasowej prezes NBU Wałerija Hontarewa, wzrost depozytów w hrywnie od drugiego kwartału ubiegłego roku wyniósł 31%, a depozytów walutowych zaczął rosnąć od grudnia i wzrósł o 3,5%. Ponadto, pojawiły się obecnie takie pozytywne sygnały, jak dostępność płynności walutowej banków, o czym świadczy wysoki popyt na obligacje wewnętrznej pożyczki w walucie obcej i długotrwałe przekroczenie sprzedaży przez społeczeństwo waluty obcej nad jej zakupem – tylko w maju banki kupiły u obywateli waluty na 355,1 mln dolarów, a sprzedały im tylko 36 mln dolarów. Narodowy Bank oczekuje również, że tendencja przyrostu depozytów utrzyma się przez cały 2016 rok, i depozytowa baza na Ukrainie wzrośnie o 10%. Z kolei 9 czerwca zastępca szefa NBU Dmytro Sołohub poinformował, że Narodowy Bank zamierza kontynuować obniżenie stóp procentowych, jeśli inflacja konsumencka będzie dalej zwalniać.

Sytuacja z walutą obcą, gdzie kurs hrywny stale oscyluje na poziomie około 25 hrywien za dolara, i redukcją ograniczeń walutowych jest szczególnie interesująca na tle braku kredytowania Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Jak wiadomo, Program Rozszerzonego Finansowania MFW w stosunku do Ukrainy został praktycznie zawieszony jesienią 2015 roku. Pomimo braku finansowania z MFW już prawie rok (ostatnia transza nadeszła w sierpniu ubiegłego roku), kurs hrywny jest mniej więcej stabilny, a rezerwy Ukrainy, na uzupełnienie których powinny być wykorzystane "nieotrzymane" transze, uzupełniane są przez Narodowy Bank samodzielnie. Według oficjalnej informacji NBU, międzynarodowe rezerwy Ukrainy według stanu na 1 czerwca 2016 roku wzrosły do 13,536 mld dolarów, pomimo przeprowadzenia wypłat zadłużenia zagranicznego. Wzrost rezerw w ciągu ostatnich 12 miesięcy wyniósł 36,5%, czyli około 4,94 mld dolarów, co ponad dwukrotnie przekracza tak długo wyczekiwaną kolejną transzę MFW w wysokości 1,7 miliarda dolarów!

Przy okazji, jeszcze nie jest faktem, że rozmiar nowej transzy MFW wyniesie dokładnie 1,7 miliarda dolarów jak poinformował 8 czerwca na rządowej konferencji prasowej minister skarbu Ołeksandr Danyliuk, rozmiar trzeciej transzy kredytowej dla Ukrainy w ramach Programu Rozszerzonego Finansowania EFF ustali Zarząd Funduszu po uzgodnieniu i podpisaniu Memorandum odnośnie weryfikacji programu. 6 czerwca w ukraińskich mediach, powołując się na „poinformowane źródła w rządzie” pojawiła się informacja o tym, że MFW może zmniejszyć transzę w zaktualizowanym Programie Rozszerzonego Finansowania prawie o połowę – do 1 mld dolarów. W MFW tej informacji nie skomentowano, ale stały przedstawiciel MFW na Ukrainie Jerome Vacher w wywiadzie dla kanału telewizyjnego "Inter" powiedział, że ostateczną decyzję w sprawie udzielenia Ukrainie kolejnej transzy rada dyrektorów MFW podejmie w czerwcu po analizie reform i realizacji zobowiązań. "Będziemy decydować o tym nie tylko po obietnicach, ale i działaniach podjętych w celu przeprowadzenia reform" - powiedział. Jeśli ta ocena będzie pozytywna, MFW może przeznaczyć transzę już w połowie lipca. Ale teraz wygląda na to, że udzielenie pożyczki nie jest tak istotne, jak było rok temu – Ukraina podtrzymuje makrofinansową stabilność samodzielnie.

Pozytywne tendencje w gospodarce Ukrainy potwierdzają eksperci Banku Światowego, którzy stwierdzają zwrot ukraińskiej gospodarki do pozytywnego wzrostu na poziomie 0,1% w pierwszym kwartale 2016 roku. Według najnowszego raportu Banku Światowego o globalnych perspektyw gospodarczych, który został podany do publicznej wiadomości w dniu 7 czerwca, po gwałtownym wzroście cen w 2014 roku i 2015 roku, związanych z dewaluacją hrywny i kursowymi reformami, inflacja zwolniła na tle stabilizacji waluty. "Zachodnia część Ukrainy nie jest bezpośrednio dotknięta konfliktem i odnawia się. Poza tym, eksport i import są na poziomie ponad dwukrotnie niższym niż w 2012 roku i pozostają słabe. Zdolność sektora bankowego do udzielania kredytów jest drastycznie ograniczona", - podkreślają eksperci. W sumie w bieżącym roku Bank Światowy przewiduje wzrost ukraińskiej gospodarki na poziomie 1% PKB, w przyszłym - 2%, a w 2018 roku - 3%. Bardziej optymistyczna jest prognoza Ministerstwa Finansów, określona przy tworzeniu projektu uchwały budżetowej na rok 2017 – zdaniem Ministerstwa Finansów, wzrost PKB Ukrainy w 2017 roku będzie na poziomie 3% przy inflacji 8,1% i kursie hrywny na poziomie 27,2 hrywny za dolara.

Równocześnie, w rzeczywistości nie będzie tak optymistyczne, ponieważ głównym problemem 2016-2017 roku na Ukrainie pozostaną nieatrakcyjny klimat inwestycyjny i bardzo niskie dochody społeczeństwa, które tworzą dodatkowe obciążenie budżetu. W ten sposób, 8 czerwca minister skarbu Ołeksander Danyliuk stwierdził, że brak reform może spowodować wzrost wydatków na dotacje mieszkaniowe dla społeczeństwa do 3,8% PKB w 2017 roku. Ołeksander Danyliuk stwierdził, że wzrost taryf doprowadziło do tego, że dotacje mieszkaniowe otrzyma połowa ludności Ukrainy, a w ocenie Berlin Есоnomics i McKinsey, wydatki na wypłatę dotacji mieszkaniowo-komunalnych dla ludności w 2017 roku mogą wzrosnąć do 80 mld USD z 35 mld USD w 2016 roku. Oprócz niskich dochodów, przyczyną są znaczne wydatki na dotacje i nieefektywne zużycie usług komunalnych. Innym problemem pozostają straty systemu bankowego – na podstawie wyników badań diagnostycznych największych banków Ukrainy - jakość portfela kredytowego banków w 2015 roku była na najniższym poziomie historycznym. Na podstawie wyników badań diagnostycznych udział kredytów 4 kategorii (prawdopodobieństwo niewypłacalności 51% ─ 99%) i 5 kategorii (bankructwo) w portfelach kredytowych 20 największych banków wynosiła 53%. Odpowiednio, bankowe kredyty w tym, i w przyszłym roku będą nadal ograniczone.

 

Wasyl Sydorowicz

Artykuły powiązane